Araç Bataryasının Ömrü Kaç Yıl ve Çıklaştıran Sebepler

Kısa cevap: Normal kullanımda bir kurşun-asit akü ortalama 4-6 yıl dayanır. Sıcak iklimde, kısa mesafeli şehir içi sürüşte ya da şarj sistemi düzgün çalışmayan bir araçta bu süre 2-3 yıla kadar düşebilir. Yani araç bataryası ömrü takvimden çok, aküye nasıl davrandığınıza bağlıdır.

Akü tam olarak neden yaşlanır?

Kurşun-asit akünün içinde kurşun plakalar ve sülfürik asit çözeltisi vardır. Deşarj olurken plaka yüzeyinde kurşun sülfat kristalleri oluşur, şarj olurken bu kristaller çözünür. Sorun şu: akü uzun süre yarım şarjda bırakılırsa kristaller sertleşir ve bir daha çözünmez. Buna sülfatlaşma denir. Plakanın aktif yüzeyi küçülür, kapasite düşer.

İkinci yaşlanma yolu ısıdır. Yüksek sıcaklık kimyasal reaksiyonları hızlandırır, plakaların üzerindeki aktif madde dökülür ve kabın dibinde birikir. Bu yüzden sıcak bölgelerde aküler daha kısa yaşar. Soğuk ise aküyü öldürmez, sadece zayıf aküyü açığa çıkarır: -10 °C'de akünün verebileceği akım belirgin şekilde azalır, motorun ihtiyacı ise artar.

Bataryayı zamanından önce tüketen sebepler neler?

• Kısa mesafeli sürüş: Marş anında harcanan enerji geri dolmadan aracı park ediyorsanız, akü sürekli eksik şarjda kalır. Günde 5-10 dakikalık yolculuklar en zararlı senaryodur.
• Şarj gerilimi düşüklüğü: Alternatör ya da regülatör 13,5 V'un altında besliyorsa akü asla dolmaz.
• Aşırı şarj: Bozuk regülatör 15 V üzeri verirse elektrolit kaynar, su kaybı ve plaka deformasyonu başlar.
• Kaçak akım: Kapalı araçta sürekli bir tüketicinin akım çekmesi aküyü her gece biraz daha boşaltır.
• Gevşek veya oksitli kutup başları: Direnç artar, şarj tam geçmez, kontak yüzeyi ısınır.
• Titreşim: Bağlantı kelepçesi gevşek bir akü, plakaları mekanik olarak yorulur. Yerinde sıkı durması sanıldığından önemlidir.
• Tam boşalmalar: Farı açık bırakıp aküyü sıfırlamak, her seferinde kalıcı kapasite kaybı demektir.

Kendim nasıl ölçerim?

Elinizde 20 TL'lik bir multimetre varsa çoğu şeyi anlarsınız. Ölçümleri şu sırayla yapın:

1. Dinlenme gerilimi: Araç en az 4-6 saat kapalı kalsın. Multimetreyi DC gerilimde artı ve eksi kutuplara değdirin.
2. Marş anı: Biri marşa basarken gerilime bakın. 9,6 V'un altına düşüyorsa akü içindeki direnç artmış demektir.
3. Şarj gerilimi: Motor rölantide çalışırken 13,8-14,4 V arası normaldir. 13,2 V'un altı veya 15 V'un üstü şarj sistemine bakmak gerektiğini söyler.
4. Kaçak akım: Kontak kapalı, kapılar kapalıyken eksi kablo üzerinden ampermetre ile ölçün. Modüller uykuya geçtikten sonra tipik değer birkaç on miliamperdir; 100 mA'i belirgin şekilde aşan değerler araştırılmalıdır.

Dinlenme gerilimi tablosu

Ömrü uzatmak için pratik alışkanlıklar

• Kutup başlarını yılda bir sökün, sıcak suyla ve gerekirse karbonat çözeltisiyle temizleyin, kurulayın, ince bir kat gres sürün. Sökerken önce eksi, takarken önce artı.
• Kısa mesafe ağırlıklı kullanıyorsanız iki-üç ayda bir akıllı şarj cihazıyla tam doldurun. Bu tek alışkanlık ömrü belirgin şekilde uzatır.
• Uzun süre park edecekseniz eksi kabloyu ayırın veya bakım şarj cihazı bağlayın.
• Bakım gerektiren tipte akülerde elektrolit seviyesini kontrol edin; eksikse yalnızca saf su ekleyin, asla asit koymayın.
• Aküyü tabanına iyi sabitleyin, kelepçeyi kontrol edin.
• Motor zor dönüyorsa marş motorunu ve yağ viskozitesini de düşünün; yanlış yağ soğukta marşı ağırlaştırır. Yağ değişimi rehberindeki viskozite notları burada işe yarar.

Değiştirme zamanı geldi mi?

Şu belirtiler birlikte görülüyorsa akü sonuna yaklaşmıştır: soğuk sabahlarda marşın yavaşlaması, rölantide farların gözle görülür şekilde kısılması, gösterge panelinde akü ikonunun aralıklı yanması, gece boşalma. Gövdesi şişmiş, kutup başı çevresinden sızıntı olan veya şarjdan sonra 12,4 V'un üzerine çıkmayan bir aküyü zorlamayın.

Yeni akü seçerken üç şeye bakın: kutup yönü ve gövde ölçüsü, amper-saat kapasitesi ve soğuk marş akımı. Aracın orijinal değerlerinin altına düşmeyin; start-stop sistemli araçlarda mutlaka aynı teknolojide (AGM veya EFB) akü kullanın, normal akü bu sistemde çok çabuk biter.

SSS

Yeni akü taktım, gene boşalıyor. Neden?

Suçlu genellikle akü değil, sistemdir. Sırayla şarj gerilimini, alternatör kayışını ve kaçak akımı ölçün. Elektrik teşhisiyle ilgili adımlar akım sistemi sorunlarını anlatan rehberde daha ayrıntılı.

Takviye kablosuyla çalıştırmak aküye zarar verir mi?

Doğru sırayla yapılırsa hayır