Radyatörü Temizleme ve Soğutkan Değişimi

Kısa cevap: Radyatör temizliği ve soğutkan değişimi, motor soğukken yapılan, iki üç saatlik bir iştir. Eski soğutkanı radyatörün alt musluğundan (ya da alt hortumundan) boşaltırsın, sistemi saf suyla en az iki kez yıkarsın, gerekiyorsa radyatör temizleme kimyasalıyla bir tur çalıştırırsın, sonra araç üreticisinin istediği tipte soğutkanı su ile doğru oranda karıştırıp doldurur ve hava boşaltırsın. Malzeme maliyeti çoğu araçta bir servis faturasının çok altında kalır.

Neden temizlemek gerekiyor, sadece eklemek yetmez mi?

Soğutkanın işi ısı taşımak ama görevinin yarısı korumak: içindeki katkı paketi pas önleyici, kavitasyon önleyici ve yağlayıcı görev yapar. Bu katkılar zamanla tükenir. Tükendikten sonra sıvı hâlâ yeşil ya da kırmızı görünür, hâlâ donmaz, ama artık metali korumaz. Silindir kapağındaki alüminyum ve blok içindeki dökme demir birbirine karşı korozyon yapmaya başlar; kopan pas ve kireç parçacıkları radyatörün ince kanallarına, kalorifer peteğine ve termostat çevresine oturur.

Bu yüzden "azalmış, üstüne ekleyeyim" yaklaşımı sadece seviyeyi düzeltir. Kirlenmiş, tortu taşıyan bir sistemde ekleme yapmak, kirli suya temiz su katmaktan farklı değildir.

Radyatörümün tıkalı olduğunu nasıl anlarım?

• Isı göstergesi rölantide normal, yolda tırmanışta ya da trafikte yukarı kaçıyor.
• Kalorifer üflemesi ılık; motor sıcakken bile içeri sıcak hava gelmiyor. Isıtma sisteminin çalışmaması çoğu zaman doğrudan tıkalı petekten kaynaklanır.
• Genleşme kabındaki sıvı kahverengi, bulanık ya da içinde yüzen kepek benzeri tortu var.
• Radyatör kapağının altında yağlı, kaygan bir tabaka birikmiş.
• Motor soğukken üst hortumu sıkınca içinde kum gibi bir sürtünme hissediyorsun.
• Radyatörün ön yüzünde soğuk kalan bölgeler var: motor sıcakken (dikkatli, ele değdirmeden) elini yaklaştırdığında bir kısmı sıcak, bir kısmı serinse o bölgedeki kanallar akmıyor demektir.

Hangi soğutkanı almalıyım?

Renk bir standart değildir, üreticinin ürüne verdiği boyadır. Bakılacak şey tip: kullanma kılavuzunda ya da genleşme kabının etiketinde yazan spesifikasyon. Kaba bir ayrım şöyledir:

Farklı tipleri karıştırmak katkıların çökelmesine, jel kıvamında tortu oluşmasına yol açabilir. Emin değilsen sistemi tamamen boşaltıp tek tip ile doldurmak en güvenlisidir. Konsantre aldıysan saf su ile karıştır; musluk suyu kireç ve klor getirir. Ilıman iklimde 50/50 oran genelde yeterlidir, sert kışta 60/40 tarafına kayabilirsin ama saf antifriz doldurmak ısı transferini bozar.

Adım adım nasıl yapılır?

1. Motor tamamen soğuk olsun. Sıcak sistemde kapağı açmak basınçlı kaynar sıvının yüze fışkırmasıdır. Aracı düz zemine al, ön tarafı hafif yüksekte olsun.
2. Altına geniş bir küvet koy. Radyatörün alt köşesindeki tahliye musluğunu aç; musluk yoksa alt hortum kelepçesini gevşetip hortumu çek. Genleşme kabının kapağını açmak akışı hızlandırır.
3. Blok tahliye tapası varsa onu da aç; sadece radyatörü boşaltmak sistemin yarısını içeride bırakır.
4. Yıkama: Tahliyeyi kapat, saf su doldur, kaloriferi en sıcak konuma al ve motoru termostat açılana kadar çalıştır (üst hortum ısınır, fan devreye girer). Söndür, soğumasını bekle, boşalt. Çıkan su berrak gelene kadar bunu tekrarla; genelde iki üç tur yeter.
5. Ağır tortu varsa bu turlardan birinde radyatör temizleme kimyasalı kullan, kutusundaki süreye uy, sonra mutlaka iki kez saf suyla durula. Kimyasal artığı yeni soğutkanın katkısını bozar.
6. Radyatörün ön yüzünü de unutma: peteklerin arasındaki böcek, yaprak ve toz katmanını bahçe hortumuyla arkadan öne doğru, düşük basınçla yıka. Yüksek basınçlı yıkayıcı kanatçıkları yatırır.
7. Dolum: Hazır karışımı ya da kendi hazırladığın 50/50 karışımı yavaşça doldur. Kapağı kapatmadan motoru çalıştır, kalorifer açık, hava boşaltma vidası varsa hava kesilene kadar açık tut.
8. Termostat açıldıktan sonra seviye düşer; işaretli aralığa kadar tamamla. Soğuduktan sonra bir kez daha kontrol et.
9. Sonraki iki üç günde seviyeyi ve zemindeki damlaları izle. Kelepçelerin gevşemesi en sık görülen sızıntı sebebidir.

Eski soğutkan etilen glikol içerir; tatlıdır ve hayvanlar için zehirlidir. Kapalı bir bidona alıp yağ değişiminde atık yağı verdiğin noktaya teslim et, kesinlikle kanalizasyona dökme.

Bu işi yaparken başka neye bakmalıyım?

Sistem boşken hortumları sıkıştırarak kontrol et: sertleşmiş, çatlamış ya da süngerleşmiş bir hortum kısa süre içinde yolda kalmanın sebebi olur. Radyatör kapağının contası sertleşmişse kapak basınç tutmaz ve motor 100 °C'nin altında k